رمز ارز pi چیست؟ کاربرد، ویژگی و مشخصات پای نتورک

پنج سال پیش، ایده استخراج رایگان ارز دیجیتال با فشردن روزانه یک دکمه روی موبایل، شبیه یک بلیت لاتاری رایگان و جذاب بود. این رویا میلیون‌ها نفر را درگیر یک سوال اصلی کرد که بالاخره پی ای چیست و کی تبدیل به پول نقد می‌شود؟امروز و در حالی که این پروژه همچنان در برزخ انتقال به شبکه اصلی (Mainnet) گیر کرده، کاسه صبر کاربران لبریز شده و ابهامات معامله‌گران به اوج خود رسیده است.

بسیاری از کاربران برای پیدا کردن ارزش دارایی خود کلماتی مثل ارز پای نتورک را جستجو می‌کنند و با قیمت‌هایی در سایت‌های جهانی مواجه می‌شوند. در حال حاضر، اگر نام و قیمت این پروژه را در تابلوی معاملاتی یک صرافی ارز دیجیتال جهانی مشاهده کردید باید بدانید که در حال تماشای بازار سفته‌بازی روی اسناد بدهی (IOU) هستید نه سکه‌های واقعی. در این مقاله از مجله رمزینکس، داده‌های جهانی و ساختار این پروژه را زیر ذره‌بین می‌بریم تا متوجه شوید دقیقاً با چه سیستمی طرف هستید و توهم ثروت با این سکه‌ها از کجا نشات می‌گیرد.

ارز پای چیست و چطور کار می‌کند؟

بسیاری از کاربران مبتدی فکر می‌کنند این پروژه نسخه موبایلی بیت کوین است که یک خطای تحلیلی بزرگ است که معمولاً با جستجوی ساده pi چیست به آن می‌رسید. برخلاف منطق سرمایه‌گذاری و خرید بیت کوین که بر پایه یک اقتصاد شفاف، ضدتورمی و شبکه سخت‌افزاری اثبات کار (PoW) استوار است، پای نتورک اصلاً پردازنده گوشی شما را درگیر حل معادلات نمی‌کند.

این ساختار بر اساس پروتکل اجماع استلار (SCP) کار می‌کند. در این مدل، شما با زدن یک دکمه، فقط در یک برگه حضور و غیاب دیجیتال تایید می‌کنید که انسان واقعی هستید. درواقع با ایجاد «دایره‌های امنیتی» (Security Circles) با سایر کاربران، به اعتبارسنجی گره‌های (Nodes) شبکه کمک می‌کنید.

در جدول زیر می‌توانید تفاوت‌های پای را با بیت کوین به عنوان پادشاه ارزهای دیجیتال مشاهده کنید:

سازندگان پای نتورک (PI Network) چه کسانی هستند؟

پروژه‌های کریپتویی معمولاً از اعتبار آکادمیک بنیان‌گذاران خود به عنوان یک ایده بازاریابی استفاده می‌کنند. دکتر نیکولاس کوکالیس (Nicolas Kokkalis) و دکتر چنگ‌دیائو فن (Chengdiao Fan)، فارغ‌التحصیلان دانشگاه استنفورد، هسته مرکزی این تیم را تشکیل می‌دهند. تخصص اصلی کوکالیس در سیستم‌های توزیع‌شده و تمرکز فن در علوم انسان‌شناسی شبکه‌ها است.

تیم پای نتورک با تکیه بر این رزومه، اعتماد میلیون‌ها کاربر را جلب کرده است اما در بازار ارزهای دیجیتال، مدرک دانشگاهی ضامن نقدشوندگی یک توکن نیست. کدهای بسته شبکه و کنترل کامل روی داده‌های جامعه کاربری نشان می‌دهد که این تیم استنفوردی، برخلاف شعارهای تمرکززدایی، فعلاً یک سیستم اقتصادی کاملاً متمرکز راه انداخته‌اند.

برنامه pi چیست و چرا باتری گوشی مصرف نمی‌شود؟

دلیل اصلی داغ نشدن گوشی شما این است که استخراج واقعی بلاک‌ها روی موبایل اتفاق نمی‌افتد. برنامه موبایلی شما فقط یک رابط کاربری است که سهمیه پاداش شما را در سرورهای مرکزی ثبت می‌کند. تخصیص نهایی ارز دیجیتال پای به کیف پول پای نتورک شما، منوط به راه‌اندازی کامل بلاک‌چین اصلی و عبور از سدهای احراز هویت است.

اقتصاد رمز ارز پای: چرا قیمت‌های نجومی دروغ است؟

اگر رویای رسیدن این سکه به ۱۰۰ دلار را دارید، باید ریاضیات بازار کریپتو را دوباره بخوانید. ارزش بازار یا همان مارکت کپ (Market Cap) از ضرب قیمت یک توکن در تعداد کل توکن‌های عرضه شده به دست می‌آید. برای درک بهتر اینکه ارز pi چیست باید توکنومیکس (Tokenomics) پروژه را بشکافیم.

بر اساس اسناد رسمی، سقف نهایی عرضه این شبکه، ۱۰۰ میلیارد توکن است. اگر قیمت به ۱۰۰ دلار برسد، ارزش بازار آن باید به ۱۰ تریلیون دلار برسد؛ یعنی چند برابر کل پولی که در بازار کریپتو وجود دارد! حتی ده دلار هم در حال حاضر، عددی تخیلی برای ارز پای نتورک است.

سهم توسعه‌دهندگان ارز پای نتورک چقدر است؟

داده‌های آن‌چین نشان می‌دهد از این ۱۰۰ میلیارد، ۶۵ درصد به پاداش جامعه کاربری، ۱۰ درصد به بنیاد و ۵ درصد به استخر نقدینگی اختصاص دارد. نکته هشداردهنده این است که ۲۰ میلیارد توکن (معادل ۲۰ درصد کل عرضه) مستقیماً در اختیار تیم توسعه (Core Team) قرار می‌گیرد. این حجم از کنترل متمرکز، شبیه این است که بانک مرکزی ۲۰ درصد از کل اسکناس‌های چاپ شده را در گاوصندوق مدیرانش نگه دارد.

کد دعوت پای (PI) یعنی چه و چرا اجباری است؟

شما نمی‌توانید به صورت مستقل و بدون معرف وارد این اپلیکیشن شوید. ثبت‌نام در این شبکه، منوط به وارد کردن یک کد معرف (Referral Code) است. این الزام باعث می‌شود بسیاری از معامله‌گران این سیستم را یک کلاهبرداری هرمی بدانند اما از نظر فنی تفاوت ظریفی در اینجا وجود دارد.

کد دعوت در اکوسیستم ارز پای برای ساخت «گراف اعتماد جهانی» (Global Trust Graph) استفاده می‌شود. شما با دعوت افراد جدید، سرعت ثبت توکن‌های خود را افزایش می‌دهید اما این پاداش فقط از دعوت‌شدگان مستقیم شما (لایه اول) تامین می‌شود. شما از زیرمجموعهِ زیرمجموعه‌های خود هیچ سودی نمی‌برید. تیم توسعه با این استراتژی بازاریابی شبکه‌ای ویروسی، دایره کاربران خود را به صورت تصاعدی گسترش داده است.

خرید و فروش در صرافی ارز pi network: ماجرای توکن‌های IOU

شاید بپرسید اگر شبکه اصلی باز نیست، قیمت ۰.۱۵ دلاری این سکه در کوین مارکت کپ (CoinMarketCap) از کجا می‌آید؟ توکن‌هایی که در صرافی‌هایی مثل HTX یا OKX معامله می‌شوند، سکه‌های واقعی داخل گوشی شما نیستند بلکه سند بدهی (IOU) هستند. در این سیستم، صرافی تعهد می‌دهد که پس از باز شدن شبکه، این اسناد را با سکه واقعی مبادله کند.

بسیاری از معامله‌گران ایرانی روزانه به دنبال راهی برای تبدیل پای به تومان هستند اما تا زمانی که شبکه اصلی (Mainnet) باز و امکان انتقال سکه‌ها فراهم نشود، محاسبه ارزش این دارایی‌ها بی‌معنی است.

با وجود بسته بودن شبکه اصلی، ارزش بازار فرضی این IOUها حدود ۱.۳۸ میلیارد دلار برآورد می‌شود و روزانه بالای ۳۲ میلیون دلار معامله می‌شوند. بررسی داده‌های قیمتی نشان می‌دهد که توکن IOU پای در اوایل سال ۲۰۲۵ به سقف تاریخی (ATH) نزدیک به ۳ دلار رسید. اما پس از تاخیرهای مکرر تیم توسعه، این دارایی با ریزش سنگین ۹۴ درصدی مواجه شد و اکنون در محدوده ۰.۱۵ دلار نوسان می‌کند.

کوین مارکت کپ (CoinMarketCap) با قرار دادن یک هشدار رسمی در صفحه رمز ارز پای، اعلام کرده است که شبکه اصلی پای هنوز راه‌اندازی نشده و قیمت‌های نمایش داده شده فقط ارزش قراردادهای IOU در صرافی‌های خاص است. این نهاد به معامله‌گران هشدار داده که توکن‌های صرافی‌ها ارتباطی با سکه‌های داخل اپلیکیشن موبایل ندارند.

آیا در حال حاضر می‌توان ارز پای را فروخت؟

خیر. شما نمی‌توانید سکه‌های استخراج شده در گوشی خود را به پول نقد تبدیل کنید. تا زمانی که شبکه پای در فاز «مین‌نت بسته» (Enclosed Mainnet) قرار دارد، انتقال توکن‌ها به صرافی‌های خارجی کاملاً مسدود است. افرادی که در شبکه‌های اجتماعی ادعای خرید اکانت یا سکه‌های شما را دارند، کلاهبردار هستند. تنها راه فروش، صبر کردن برای راه‌اندازی شبکه اصلی باز (Open Mainnet) است که تاریخ آن هنوز از سوی تیم توسعه اعلام نشده است.

ریسک‌ها و مزایای ارز دیجیتال پای چیست؟

تریدرهای حرفه‌ای قبل از ورود به هر پروژه‌ای ساختار ریسک آن را می‌سنجند. در این بخش فراتر از اینکه پای چیست به سراغ خطرات پنهان آن می‌رویم. شبکه از شما پول مستقیم نمی‌گیرد اما این به معنای بی‌هزینه بودن آن نیست.

هشدار حریم خصوصی در ارز پای نتورک

شبکه برای کنترل تورم، از مدل Exponential Decay استفاده می‌کند. شبکه عمداً گلوگاه‌های هویتی (KYC) ایجاد می‌کند تا ورود سکه‌ها به بازار را کُند کند. آپلود عکس پاسپورت و اطلاعات دقیق هویتی میلیون‌ها کاربر در ازای سکه‌ای که هنوز قابلیت نقدشوندگی رسمی ندارد، تشکیل یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های داده هویتی جهان را در پی دارد. شما در واقع دیتا می‌دهید تا توکن بگیرید.

تناقض اکوسیستم و رویداد PiFest

داده‌های رویداد جهانی PiFest نشان می‌دهد بیش از ۲۷ هزار فروشنده فعال و ۲۸ هزار مرچنت (Merchant) در ۱۶۰ کشور، این سکه را برای مبادلات کالا پذیرفته‌اند. اینجا یک تناقض جذاب شکل می‌گیرد: پروژه‌ای که کدهای آن کاملاً در انحصار تیم توسعه است، توانسته یک کاربردپذیری محلی (Local Utility) خلق کند. با این حال، تا زمانی که کدهای شبکه متن‌باز نشوند، این سیستم بیشتر یک شبیه‌ساز اقتصادی است تا بلاک‌چین غیرمتمرکز.

نظر سایت‌های معتبر در رابطه با پای نتورک

سایت cointelegraph در رابطه با پای نتورک نوشته است:

استخراج ارز پای (Pi) ممکنه در ظاهر ساده به نظر برسه اما ورود به برنامه خودش چالش‌هایی داره. برای شروع استخراج، باید از یکی از اعضای فعلی پای نتورک دعوت‌نامه یا همون کد معرف دریافت کنید. این سیستم معرفی باعث می‌شه اعضا بتونن بر اساس تعداد افرادی که با کد اون‌ها ثبت‌نام می‌کنن، پاداش بیشتری دریافت کنن. فرآیندش واضحه: هر چقدر افراد بیشتری رو دعوت کنید، مقدار بیشتری ارز پای به دست میارید.

نقش کاربران در برنامه پای (PI)

طبق وایت پیپر (White paper)، برای کاربران پای چهار نقش وجود دارد.

• پیشگامان: این اولین سطح برای همه کاربران است. نرخ استخراج برای پیشگامان ۰/۲۵ پای بر ساعت است.
• مشارکت کننده: کاربری که به مدت ۳ روز پای استخراج کند این نقش به او تعلق می‌گیرد.
• سفیر: کاربری است که دیگران را برای عضویت در پای نتوورک (PI Network) دعوت می‌کند.
• گره: این نقش برای آن دسته از کاربران است که کامپیوتر یا لپ‌تاپ خود را به شبکه متصل کرده‌اند.

جمع‌بندی

شبکه پای یک پدیده اجتماعی موفق در جذب کاربر اما یک پروژه پرریسک و به‌شدت متمرکز از نظر معماری بلاک‌چین است. توهم قیمت‌های نجومی با توجه به عرضه ۱۰۰ میلیارد توکنی از پایه غلط است و بازار سفته‌بازی IOUها نشان داده که تاخیر توسعه‌دهندگان به راحتی سرمایه افراد مبتدی را پودر می‌کند. اگر سودآوری در بازار کریپتو هستید، معطل ماندن برای پروژه‌ای که پنج سال است وعده فردا می‌دهد، استراتژی مالی مناسبی نیست.

ترید واقعی نیازمند نقدشوندگی، شفافیت آن‌چین و داده‌های لحظه‌ای است. شما می‌توانید به جای صبر کردن برای سکه‌های قفل شده، همین حالا در صرافی رمزینکس به خرید و فروش پروژه‌هایی بپردازید که دارای شبکه اصلی، توکنومیکس شفاف و کاربرد واقعی هستند.

سوالات متداول